Rynek środków do ochrony drewna oferuje szeroki zakres produktów różniących się składem, mechanizmem działania i przeznaczeniem. Dobór właściwego preparatu wymaga znajomości charakterystyki drewna, warunków jego ekspozycji oraz oczekiwanego efektu wizualnego.
Oleje do drewna
Oleje do drewna należą do najstarszych i najbardziej naturalnych środków ochronnych. Penetrując strukturę drewna, wzmacniają jego włókna i ograniczają wchłanianie wody. Do najczęściej stosowanych należą:
Olej lniany
Olej lniany – zarówno w wersji surowej, jak i gotowanej – od stuleci stosowany jest do konserwacji drewna. Wersja gotowana (z dodatkiem suszących modyfikatorów) twardnieje szybciej i tworzy bardziej trwałą powłokę. Nakładany wielokrotnie cienkim warstwami na drewno oczyszczone z kurzu i starej powłoki wnika głęboko w strukturę, nadając drewnu elastyczność i odporność na pękanie spowodowane zmianami wilgotności.
Stosowany do: mebli ogrodowych z litego drewna, desek tarasowych z drewna twardego, elementów boazerii.
Olej tungowy
Olej tungowy (chiński olej drzewny) charakteryzuje się większą wodoodpornością niż lniany i szybciej polimeryzuje. Stosowany do drewna eksponowanego na działanie wody: pokładów łodzi, elementów przybrzeżnych, blatów kuchennych.
Woski i pasty do drewna
Woski tworzą na powierzchni drewna hydrofobową warstwę, która odpycha wodę i ułatwia czyszczenie. Nie penetrują tak głęboko jak oleje, co oznacza, że wymagają częstszego odnawiania – zazwyczaj co 6–12 miesięcy w przypadku intensywnie użytkowanych powierzchni.
Pasty woskowe stosuje się do: podłóg wewnętrznych, mebli, rzeźb i elementów dekoracyjnych. Nie są odpowiednie do drewna na zewnątrz poddanego bezpośredniemu działaniu deszczu.
Lasury
Lasury to transparentne lub półtransparentne preparaty, które przenikają w drewno i tworzą elastyczną powłokę chroniącą przed UV, wilgocią i zmieniającymi się temperaturami. Dostępne są w wersjach:
- Lasury rozpuszczalnikowe – głębsza penetracja, wyższa odporność, czas schnięcia 12–24 h
- Lasury wodne – niższa emisja VOC, szybsze schnięcie (4–6 h), nieco mniejsza penetracja
- Lasury alkidowe – dobre właściwości elastyczne, odporne na cykl zamrożenie-rozmrożenie
Lasury stosuje się do: okien drewnianych, drzwi zewnętrznych, ogrodzeń, altanek, desek elewacyjnych.
Bejce
Bejce to środki barwiące drewno bez tworzenia zamkniętej powłoki na powierzchni. Same w sobie nie chronią drewna – wymagają pokrycia lakierem lub olejem. Pełnią funkcję dekoracyjną, umożliwiając ujednolicenie koloru drewna lub imitację gatunków o bogatszym usłojeniu.
Impregnaty przemysłowe – sole CCA i ACQ
W impregnacji przemysłowej (ciśnieniowej) stosuje się wodne roztwory soli mineralnych. Historycznie dominowała sól CCA (chromowany arsenian miedzi), jednak ze względu na zawartość arsenu jej stosowanie w Europie zostało ograniczone przez Dyrektywę 2003/2/WE wyłącznie do zastosowań przemysłowych (podkłady kolejowe, pale, maszty).
W zastosowaniach budownictwa ogólnego i zagospodarowania terenu stosuje się obecnie głównie:
- ACQ (alkaliczny chlorek miedziowy) – do drewna ogrodowego i tarasowego
- CA (azotan miedzi) – środowiskowo korzystniejszy wariant
- LOSP (preparaty olejowe pod ciśnieniem) – do drewna wewnętrznego klasy 2–3
Uwaga: Drewno impregnowane solami miedzi nie powinno być spalane w kominkach domowych ani przycinane bez masek ochronnych. Pył z takiego drewna zawiera związki miedzi mogące być szkodliwe dla zdrowia.
Środki ogniochronne
Preparaty ogniochronne nie są środkami uniepalniającymi – nie eliminują całkowicie możliwości spalenia drewna, lecz znacznie spowalniają tempo rozprzestrzeniania się ognia i obniżają temperaturę zapłonu. Działają na zasadzie:
- Rozkładu w wysokiej temperaturze z wytworzeniem gazów gaśniczych
- Tworzenia warstwy izolacyjnej (warstwy zwęglonej) hamującej przenikanie ciepła
Normą klasyfikującą odporność ogniową drewna jest EN 13501-1. Produkty certyfikowane klasą D-s1, d0 są wymagane m.in. w szkołach, urzędach i innych obiektach publicznych.
Środki hydrofobizujące
Preparaty hydrofobizujące na bazie silikonów, żywic fluorowęglowych lub parafiny tworzą na powierzchni drewna warstwę odpychającą wodę bez zmiany wyglądu drewna. Stosowane jako powłoka ochronna po właściwej impregnacji lub jako uzupełnienie po odnawianiu starych powłok.
Artykuł zaktualizowano: 5 czerwca 2025.